Độ hút nước của sa thạch: đo và ý nghĩa
Độ hút nước cho biết sa thạch rỗng đến đâu và bền ra sao ngoài trời. Cách tự nhỏ nước thử ngay tại chỗ khi chọn lô, và cách đọc con số trên phiếu kỹ thuật.
Khi chọn sa thạch cho ngoài trời, con số đáng quan tâm nhất không phải màu hay giá, mà là độ hút nước. Nó cho biết viên đá rỗng đến đâu, từ đó bạn đoán được khả năng ố, bám rêu và độ bền qua mưa nắng. Có điều ít người để ý chỉ số này đo ra sao và bao nhiêu thì gọi là ổn. Vậy nên ta bắt đầu từ chính nó: độ hút nước là gì, cách tự thử ngay tại chỗ, và cách đọc con số khi nhà cung cấp đưa phiếu.
Độ hút nước là gì
Độ hút nước là lượng nước một viên đá hút vào so với khối lượng khô của nó, tính bằng phần trăm. Với sa thạch, nước chui vào các lỗ rỗng giữa các hạt cát, nên đá càng rỗng thì con số càng cao. Chỉ số này phản ánh trực tiếp mức độ đá sẽ ố, giữ ẩm và có nguy cơ bong khi nước ngấm gặp nhiệt độ thay đổi. Hai viên nhìn giống nhau nhưng khác độ hút nước sẽ ứng xử rất khác ngoài trời.
Vì sao con số này quan trọng ngoài trời
- Ố và rêu: đá hút nước cao giữ ẩm lâu, tạo điều kiện cho vết ố ngấm vào và rêu mốc bám.
- Độ bền: nước ngấm vào rồi gặp nắng nóng hay lạnh lặp đi lặp lại, lâu dần có thể làm bong bề mặt.
- Công bảo dưỡng: đá hút nước cao thì phải phủ chống thấm kỹ hơn và chăm thường xuyên hơn.
Vì thế cùng một loại sa thạch, lô đặc (hút nước thấp) đáng giá hơn lô rỗng, kể cả khi nhìn bề ngoài như nhau.
Cách đo chính thức, hiểu để đọc số
Trong phòng thí nghiệm, độ hút nước đo bằng cách sấy khô mẫu, cân khối lượng khô, ngâm bão hòa nước rồi cân lại, và tính phần trăm chênh lệch. Bạn không cần làm việc này, nhưng cần biết để đọc phiếu kỹ thuật nhà cung cấp đưa. Con số càng thấp nghĩa là đá càng đặc, càng ít rỗng, và đó thường là dấu hiệu tốt hơn cho việc dùng ngoài trời.
| Xu hướng độ hút nước | Nghĩa là | Gợi ý dùng |
|---|---|---|
| Thấp hơn | Đá đặc, ít rỗng | Tốt cho sân, lối đi, mặt phơi mưa |
| Trung bình | Rỗng vừa | Dùng ngoài trời được nếu phủ chống thấm và có dốc thoát |
| Cao hơn | Rỗng nhiều, hút mạnh | Ưu tiên chỗ khô, che mưa; hạn chế nơi đọng nước |
Cũng cần nói thêm là không có một ngưỡng cố định đúng cho mọi loại đá, nên bạn hãy so các lô cùng loại với nhau và hỏi phiếu kỹ thuật, thay vì bám vào một con số tuyệt đối.
Tự thử tại chỗ khi đi chọn đá
Không có phòng thí nghiệm, bạn vẫn ước lượng được tương đối:
- Nhỏ vài giọt nước lên mặt đá khô. Nước thấm biến mất càng nhanh thì đá hút càng mạnh; nước đọng thành giọt lâu là dấu hiệu đặc hơn.
- So hai mẫu cùng lúc để thấy chênh lệch, vì cảm nhận một mẫu đơn lẻ dễ sai.
- Lật mặt sau và mặt cắt xem có nhiều lỗ rỗ, hạt thô rời không.
- Cầm thử: cùng kích thước, viên đặc thường nặng tay hơn viên rỗng.
Độ hút nước cao thì có bỏ được không
Không nhất thiết. Sa thạch vốn hút nước cao hơn nhiều loại đá khác, và đó là một phần vẻ đẹp mộc của nó. Nếu lô bạn thích có độ hút nước hơi cao, vẫn dùng được với điều kiện: đặt ở chỗ thoát nước tốt, có dốc, phủ chống thấm thấm sâu theo bài chống thấm cho đá sa thạch, và chấp nhận chăm kỹ hơn theo lịch bảo dưỡng theo mùa. Vấn đề chỉ nghiêm trọng khi đá hút nước cao lại đặt nơi đọng nước.
Dùng con số này khi chọn lô và báo giá
Khi đi chọn, hãy đưa độ hút nước vào tiêu chí thử mẫu như bài chọn lô sa thạch: thử mẫu thế nào, và nhớ rằng lô đặc thường nhỉnh giá hơn lô rỗng cùng loại. Đừng chọn chỉ vì rẻ; so cùng quy cách và cùng thời điểm ở bảng giá có ghi nguồn và ngày rồi lấy báo giá cùng lô thật.
Câu hỏi thường gặp
Độ hút nước của đá sa thạch là gì?
Là lượng nước đá hút vào so với khối lượng khô, tính bằng phần trăm. Nước chui vào các lỗ rỗng giữa các hạt cát, nên đá càng rỗng thì độ hút nước càng cao và càng dễ ố, bám rêu.
Làm sao tự kiểm tra độ hút nước khi đi chọn đá?
Nhỏ vài giọt nước lên mặt đá khô: thấm biến mất càng nhanh thì đá hút càng mạnh, còn nước đọng thành giọt lâu là dấu hiệu đá đặc hơn. Nên so hai mẫu cùng lúc và cầm thử độ nặng.
Đá sa thạch hút nước cao thì có nên dùng ngoài trời không?
Vẫn dùng được nếu đặt ở chỗ thoát nước tốt, có dốc, phủ chống thấm thấm sâu và chấp nhận chăm kỹ hơn. Vấn đề chỉ nghiêm trọng khi đá hút nước cao lại đặt ở nơi đọng nước.
