Những yếu tố quyết định giá đá tự nhiên
Giá đá tự nhiên do loại đá, nguồn, quy cách, bề mặt, khối lượng và vận chuyển cộng lại. Gọi tên từng yếu tố để bạn đọc một con số và hiểu vì sao cao hay thấp.
Cùng gọi là “đá tự nhiên” nhưng hai báo giá có thể lệch nhau đáng kể, và thường không bên nào nói dối. Giá một viên đá là kết quả của nhiều yếu tố xếp chồng lên nhau: bản thân loại đá, độ hiếm của nguồn, cách gia công, khối lượng bạn đặt và cả quãng đường nó phải đi. Dưới đây là tên gọi của từng yếu tố, để bạn đọc một con số và hiểu vì sao nó cao hay thấp, thay vì chỉ so hai chữ số cuối cùng.
Loại đá và nhóm đá
Đây là yếu tố gốc. Granite, bazan, sa thạch, đá xanh, đá cẩm thạch… mỗi nhóm có độ cứng, độ hút nước và độ khan hiếm khác nhau, nên nằm ở những khoảng giá khác nhau ngay từ đầu. So một viên granite nhập với một viên sa thạch nội địa rồi kết luận “bên kia chặt chém” là so nhầm đối tượng. Muốn có mốc, hãy xem bảng giá phân theo nhóm đá có ghi nguồn và ngày để biết mỗi nhóm rơi vào khoảng nào trên thị trường.
Nguồn khai thác và độ hiếm
Trong cùng một loại đá, mỏ khai thác cũng làm giá đổi. Một màu phổ biến, khai thác đại trà sẽ rẻ hơn một màu hiếm hay một vân đặc biệt chỉ có ở vài mỏ. Nguồn cũng ảnh hưởng tính ổn định: đá từ mỏ lớn dễ gom đủ số lượng cùng lô, còn đá hiếm có thể phải gom nhiều đợt, mỗi đợt lệch màu một chút. Vì thế khi hỏi giá, nên hỏi luôn lô hàng có sẵn đủ cho công trình của bạn không.
Quy cách và độ dày
Kích thước viên và độ dày đổi giá trực tiếp. Đá dày hơn tốn nguyên liệu và công cưa nhiều hơn, viên khổ lớn nguyên tấm khó khai thác và dễ vỡ khi vận chuyển nên đắt hơn viên nhỏ. Phần này quan trọng đến mức có riêng một bài: vì sao độ dày và quy cách đổi giá đá. Cái đáng nhớ ở đây là không có “đá đắt” hay “đá rẻ” tách rời quy cách, nên bạn luôn hỏi giá gắn với một độ dày và một kích thước cụ thể.
Bề mặt hoàn thiện
Một tấm đá thô có thể được mài bóng, băm nhám, khò lửa hay để mặt tự nhiên. Mỗi kiểu hoàn thiện là một công đoạn gia công, nên cùng loại đá mà khác bề mặt thì khác giá. Bề mặt không chỉ là thẩm mỹ: mặt bóng đẹp nhưng trơn khi ướt, mặt băm hoặc khò bám chân tốt hơn cho sân ngoài trời. Chọn bề mặt theo vị trí dùng trước, rồi mới đọc giá của bề mặt đó, chứ đừng chọn bề mặt rẻ nhất.
Khối lượng đặt và thời điểm
Đặt số lượng lớn thường có đơn giá tốt hơn đặt lẻ, vì chi phí cưa xẻ, đóng kiện và vận chuyển được chia trên nhiều mét vuông hơn. Ngược lại, một đơn hàng vài mét vuông cho phần bó vỉa hay vá sửa gần như luôn có đơn giá cao. Thời điểm cũng có vai trò: nguồn khai thác biến động theo mùa, và giá vật liệu xây dựng nói chung thay đổi theo năm. Đó là lý do một báo giá tử tế luôn có ngày hiệu lực (chi tiết trong bài đọc báo giá đá tự nhiên).
Vận chuyển và phạm vi báo giá
Đá nặng, nên quãng đường từ mỏ hoặc kho về công trình là một khoản thật, đôi khi không nhỏ. Hai báo giá “bằng nhau” có thể khác nhau ở chỗ một bên đã gồm vận chuyển, một bên chưa. Cách tính khoản này được nói kỹ trong chi phí vận chuyển đá tự nhiên. Điều quan trọng khi so giá là quy mọi báo giá về cùng phạm vi: giá tại kho, giá đã về công trình, hay giá đã gồm cả công lát, vì ba con số này rất khác nhau.
Ghép các yếu tố lại khi so giá
Để so cho công bằng, hãy cố định mọi yếu tố trừ giá: cùng loại đá và lô, cùng quy cách và độ dày, cùng bề mặt, cùng phạm vi (đã gồm gì), cùng thời điểm. Khi năm điều đó bằng nhau mà giá vẫn lệch, lúc đó mới là chênh lệch thật giữa các nơi bán. Và tiền đá cũng mới chỉ là một dòng trong tổng chi phí lát sân, phần còn lại nằm ở nền, công và phát sinh. Muốn ước lượng đầy đủ, xem tiếp dự toán chi phí lát sân vườn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cùng loại đá mà hai nơi báo giá khác nhau?
Vì giá còn phụ thuộc lô khai thác, quy cách, độ dày, bề mặt hoàn thiện, khối lượng đặt và phạm vi báo giá đã gồm gì. Muốn so công bằng phải cố định các yếu tố này rồi mới so con số cuối.
Yếu tố nào ảnh hưởng giá đá nhiều nhất?
Không có một yếu tố duy nhất. Loại đá đặt khoảng giá gốc, còn độ dày, bề mặt và vận chuyển kéo con số lên hoặc xuống trong khoảng đó. Với sân ngoài trời, độ dày và bề mặt thường là hai khoản chênh rõ nhất.
Đặt nhiều đá có rẻ hơn không?
Thường là có, vì chi phí cưa xẻ, đóng kiện và vận chuyển chia trên nhiều mét vuông hơn. Ngược lại đơn hàng lẻ vài mét vuông để vá sửa hay bó vỉa gần như luôn có đơn giá cao hơn.
