Đá quanh hồ cá koi: chọn và xếp

Đá quanh hồ cá koi làm hai việc cùng lúc: giấu mép bạt hoặc thành hồ cho bờ trông tự nhiên, và tạo khung cảnh cho cả không gian. Nhưng một khi hồ có cá thì đá không còn chỉ là chuyện đẹp: đá sắc cạnh có thể làm xước cá, đá đè lên bạt sai cách có thể làm rách bạt, còn đá xếp hờ thì có ngày sập xuống hồ. Dưới đây là cách chọn loại đá an toàn cho cá, cách xếp đá viền cho vững và cách giữ cho đá không làm bẩn nước.

Đá quanh hồ làm gì

Đá viền hồ có ba vai trò chính. Một là giấu mép lớp chống thấm hoặc thành bể, để bờ không lộ ra cái ranh nhân tạo. Hai là giữ mép bạt cố định và chặn đất khỏi trôi xuống hồ. Ba là tạo cảnh, vì bờ đá chính là chỗ nối hồ với phần vườn còn lại. Nếu hồ có thác đổ vào, đá viền còn làm nhiệm vụ dẫn dòng nước; cách làm thác bạn xem ở thác nước đá trong tiểu cảnh.

Chọn đá an toàn cho cá

Đây là chỗ khác biệt lớn nhất so với đá trang trí thường. Vài tiêu chí bạn nên bám theo:

• Cạnh không quá sắc: đá viền và đá dưới nước nên bo cạnh hoặc mòn tự nhiên, để cá không xước mình khi va vào.
• Đá trơ, ít phản ứng với nước: tránh loại đá dễ tan làm thay đổi tính chất nước, ưu tiên đá cứng và đặc.
• Đá sạch trước khi thả: rửa kỹ bụi, đất và hóa chất còn bám trên đá trước khi đặt xuống hồ đang có cá.
• Cỡ đủ lớn để không bị xê dịch: đá nhỏ dễ bị cá và dòng nước đẩy đi, lâu ngày trôi lấp cả đáy.

Với phần tiếp xúc nước, tuyệt đối không dùng đá đã qua hóa chất tẩy hay đã sơn màu.

Xếp đá viền cho vững và giấu mép

Mép hồ vừa là nơi lộ chỗ nối bạt vừa là nơi dễ sập nhất nếu xếp hờ. Cách làm cho chắc:

1. Tạo gờ đặt đá ngay mép hồ lúc thi công, để đá có chỗ tựa thay vì đặt chênh vênh trên mép bạt.
2. Lớp đá dưới cùng chắc chân, đá trên gối lên khe đá dưới chứ không xếp thẳng cột vì cột đá dễ đổ.
3. Phủ mép bạt bằng đá: kéo mép bạt lên cao hơn mực nước rồi mới đè đá giấu, để nước không tràn ra ngoài qua mép.
4. Chèn đá nhỏ và sỏi vào kẽ đá lớn cho khối liền lại và không hở đất.

Nguyên tắc chôn chân và đặt theo nhóm lẻ khi kê viên lớn cũng giống như ở bài đá tảng làm điểm nhấn.

Chuyển tiếp bờ hồ ra vườn

Một bờ hồ đẹp không dừng đột ngột ở viền đá lớn mà chuyển dần ra vườn, đi từ đá tảng viền sang đá vừa, rồi tới sỏi và cuối cùng là cây phủ. Sỏi cỡ trung làm lớp chuyển tiếp rất hợp ở đây; cách chọn cỡ bạn xem ở sỏi cuội sân vườn. Cây chịu ẩm trồng dọc bờ sẽ làm mềm mép đá, ghép theo cách nói trong phối đá với cây xanh. Nên chừa một, hai chỗ bờ thấp để có cảm giác chạm được tới mặt nước.

Giữ nước sạch: đá và bùn đáy

Đá quanh và trong hồ tạo ra nhiều hốc cho cặn và lá lắng lại, để lâu thành bùn làm bẩn nước. Vài điều nên lưu ý:

• Đừng lát kín đáy bằng đá vụn, vì cặn lọt xuống kẽ rất khó hút, nên chừa một vùng đáy trơn cho dễ vệ sinh.
• Bố trí đá không cản dòng lọc, để nước tuần hoàn được mà không sinh góc chết.
• Vớt lá và hút cặn định kỳ, nhất là vào mùa lá rụng.

Lỗi thường gặp khi làm bờ đá hồ

Bờ đá hồ hay hỏng vì mấy lỗi rất quen:

• Đặt đá chênh vênh trên mép bạt: không có gờ tựa nên đá dễ trượt xuống hồ và kéo rách bạt theo.
• Mép bạt thấp hơn mực nước: nước cứ rút dần qua mép mà không rõ vì sao, nên bạn luôn phải kéo mép bạt cao hơn mặt nước.
• Dùng đá sắc cạnh dưới nước: cá va vào là bị xước, nhất là koi cỡ lớn hay bơi sát đáy.
• Lát kín đáy bằng đá vụn: cặn lọt kẽ khiến hồ mau bẩn và khó hút bùn.
• Bờ đá đều một cỡ: viền trông cứng và nhân tạo; trộn cỡ và đặt theo nhóm lẻ sẽ tự nhiên hơn.

Kiểm mực nước và mép bạt vài ngày sau khi đổ đầy hồ là cách sớm nhất để phát hiện chỗ rò.

Chi phí

Chi phí đá viền hồ phụ thuộc loại đá, kích thước viên và khối lượng; bạn tham khảo khoảng giá theo loại tại bảng giá đá tự nhiên và nên lấy báo giá cùng một lô để bờ hồ đồng màu với đá tảng trong vườn. Nếu muốn đặt hồ vào bố cục sân tổng thể, đọc thêm cẩm nang tiểu cảnh sân vườn để cân tỷ lệ mặt nước với phần còn lại.