Độ dốc và thoát nước cho sân đá

Một sân đá đẹp mà đọng nước sau mưa sẽ nhanh rêu, trơn rồi bong mặt, và gần như luôn do sai độ dốc chứ không phải do viên đá. Thoát nước là bài toán phải giải ngay từ khi làm nền, bởi lát đá xong là hết đường sửa. Dưới đây là độ dốc cần bao nhiêu, dốc về đâu, khác nhau giữa thoát nước bề mặt và thoát nước ngầm, cùng cách bạn kiểm tra trước khi nghiệm thu.

Vì sao sân đá bắt buộc phải có độ dốc

Nước không thoát sẽ đứng lại trong ron, thấm xuống lớp liên kết rồi đọng dưới viên đá. Kéo theo đó là rêu đen ở mạch, mặt đá trơn khi ẩm, và về lâu dài là bong bộp do nước làm mục lớp keo hoặc vữa. Bề mặt phẳng tuyệt đối trông đẹp nhưng thật ra là một cái bẫy, vì chỉ vài điểm trũng nhỏ cũng đủ sinh vũng. Một mặt sân tốt phải nghiêng nhẹ và đều để nước tự chảy đi trong vài phút.

Độ dốc bao nhiêu là đủ

Với sân và lối đi lát đá ngoài trời, độ dốc thoát nước thông dụng nằm quanh 1–2%, tức mỗi mét dài hạ khoảng 1–2 cm. Mặt đá càng nhám và càng hút nước thì bạn nên nghiêng về mức cao hơn của khoảng này, còn mặt phẳng, ít thấm thì mức thấp cũng đủ. Quan trọng hơn con số là độ dốc phải đều, không có điểm trũng cục bộ nào nằm giữa đường thoát. Với khu vực có yêu cầu kỹ thuật riêng như sân lớn, dốc dài hay nơi có xe, bạn nên để người có chuyên môn tính toán cụ thể thay vì áp một con số chung.

Dốc về đâu là đúng

Nguyên tắc số một là luôn dốc ra khỏi nhà và các kết cấu, hướng về nơi thu nước. Khi định hướng, có vài điểm cần nhớ:

• Không dốc ngược về chân tường, chân cột hay cửa, bởi đó là đường dẫn ẩm vào công trình.
• Sân rộng nên chia thành nhiều mặt dốc nhỏ đổ về rãnh thu, thay vì một mặt dốc dài.
• Chỗ tiếp giáp bãi cỏ hay bồn cây cần tính trước để nước không cuốn đất lấp mạch đá.

Thoát nước bề mặt và thoát nước ngầm

Hai lớp thoát nước phục vụ hai việc khác nhau, và thường bạn cần cả hai:

Chỉ lo mặt trên mà bỏ qua nền là lý do nhiều sân vẫn ẩm dù mặt đã khô. Lớp cấp phối thoát nước tốt và, nơi cần, một đường ống thu ngầm sẽ giúp nước không bị giam dưới đá. Cách rải và đầm các lớp này nằm trong làm nền sân đá đúng lớp.

Rãnh thu và ga thu nước

Nước gom về đâu đó thì phải có chỗ để đi. Rãnh thu, tức khe thoát dạng lưới hoặc khe hẹp, đặt ở điểm thấp của mặt dốc để dẫn về ga thu rồi ra hệ thống thoát chung. Có vài điểm cần chú ý: đặt rãnh đúng ở đường tụ nước chứ không phải cho có, giữ cao độ miệng rãnh thấp hơn mặt đá một chút để nước tự vào, và chừa lối bảo trì để còn nạo vét lá, bùn định kỳ. Rãnh bị lá lấp là nguyên nhân phổ biến khiến một sân thiết kế đúng vẫn ngập.

Kiểm tra độ dốc bằng cách nào

Mắt thường không đủ để tin, nên có ba cách kiểm nhanh:

1. Thước dài kết hợp ni-vô: gác thước qua nhiều hướng để phát hiện điểm trũng.
2. Tưới nước thử: xối đều toàn mặt và xem có chỗ nào đọng lại sau vài phút không.
3. Đánh dấu vũng: khoanh những chỗ còn nước để biết điểm cần chỉnh trước khi lát.

Bạn nên kiểm ở giai đoạn nền, trước khi phủ đá, vì đây là mốc nghiệm thu quan trọng trong quy trình lát sân. Lát xong mới phát hiện đọng nước thì chi phí sửa cao hơn nhiều.

Những lỗi thường gặp

• Làm mặt phẳng cho “đẹp” rồi mới tính thoát nước, lúc đó đã quá muộn.
• Dốc quá gắt khiến mặt sân trông nghiêng và khó kê bàn ghế.
• Ron trám cứng nhưng không chống thấm, nước vẫn lọt xuống nền.
• Không có thoát nước ngầm ở khu đất giữ nước, mặt khô mà dưới vẫn ẩm.

Sân đọng nước lâu ngày thường đi kèm rêu và mạch bẩn; xem thêm chống rêu mốc cho đá sân vườn và cách trám mạch kín nước ở trám ron mạch đá sân vườn. Khi lập ngân sách vật liệu nền và rãnh thu, bạn tra khoảng tham khảo trong bảng giá có ghi nguồn và ngày rồi lấy báo giá cùng lô cho công trình cụ thể.